• تنگستان

شهرستان تنگستان از نظر اقلیمی در منطقه گرم و خشک و در جنوب شرقی بوشهر واقع است.1926 کیلومتر مربع وسعت این شهرستان است.

اهرم ،مرکز تنگستان در فاصله۶۰ کیلومتری جنوب شرقی بندر بوشهر واقع شده و 65 متر از سطح دریا ارتفاع دارد و دارای هوای گرم و خشک است.

وجه تسمیه تنگستان: ستان در زبان فارسی به معنی جای انبوهی و بسیاری چیزی باشد،مانند گلستان ،نخلستان و غیره، چون این ناحیه دارای تنگه های متعدد است لذا به همین مناسبت آن را تنگستان گویند.

از آن جا که خلیج فارس و کرانه های شمالی آن از مرکز قدیمی تمدن بشری بوده است ،تنگستان نیز که جزئی از این پیکره می باشد ،گذشته های تاریخی قابل تعمقی دارد که متاسفانه تا کنون هیچ گونه تحقیقی در این زمینه صورت نگرفته است .استعداد بیعی و موقعیت ساحلی ، این منطقه را آماده ایجاد شهرهایی برای نظارت برراه بازرگانی کاروانی ساحلی ساخته بود.

هم اکنون در میان آبادی های تنگستان نام یکی از آبادی ها تدومری است که شاید به صورتی یادآور قوم بازرگان بسیار معروف آسیای میانه یعنی تدمر و پالیمرروزگار باستان باشد.مراوده مردم آشور، بابل و سومر و اکد با سواحل خلیج فارس و آمد  و رفت فینیقیان و تدمریان در خلیج فارس و سواحل آن در ادوار تاریخی محل تردید نیست ، در تمام طول ساحل منطقه ای مناسب تر از منطقه تنگستان،دشتی و بردستان دیر وجود نداشته است.

مردم تنگستان نظر به مقتضای آب و هوا و کسب و کار،ورزیده و پر طاقت بار آمده، سادگی و بی آلایشی آنان در زندگی چشمگیراست .

ساکنین این منطقه از نژاد آرین هستند ،لیکن پس از تسلط اعراب مسلمان برایران از لحاظ قرب جواربه خلیج فارس و هجوم آنان از طریق دریا مخصوصا در سرتاسر خلیج فارس از لحاظ آنکه به آب و هوای کرانه عربستان عادت داشتند  به ویژه در کرانه ایران  که نسبتا خوش آب و هواتر و از حیث محصولات نیز بر کرانه عربستان تفوق داشتند متمکن و متوطن شده،در نتیجه با اهالی این ناحیه ممزوج و مختلط گردیدند.

این مردم غیور که طی اعصاری بس طولانی در منطقه تنگستان سکونت گزیده اند به نام تنگسیر شهره و زبان آنان که به زبان تنگسیری مشهور است همان زبان شیرین فارسی است  که در قالب گویش محلی شکل گرفته و دارای اصطلاحات و ترکیبات خاصی است که در آن کلمات فارسی سره زیادی وجود داشته و با زبان های مناطق همجوار از جمله لری بختیاری ، کهگیلویه وبویراحمد و دیگر مناطق کشور تشابهات زیادی دارد.

مشاهیر اهرم:به جاست که از آن بزرگواران چه آن ها که رخ درنقاب خاک کشیده اند  چه آنانی که در قید حیات اند یاد خیری شود:

1-  حجة الاسلام سید مرتضی اهرمی ملقب به علم الهدی 2- میرزا میرزا حسین معتقد اهرمی 3- میرزا علی اکبر مشتاق اهرمی 4- عباس محمدزاده 5- حسیم منوچهری ۶- محمد سلیمانی

نقش مردم تنگستان  در تاریخ سده های اخیر

مردم تنگستان از دیرباز براساس خصائص انسانی گرفته و از محیط ساده و بی آلایششان ، مردمانی سخت کوش ،جوانمرد ،متدین و سلحشور بوده اند . به کرات در دفع فتنه و حوادث و بلایایی که به سرزمین کهنسال ایران روی آورده است از دل و جان کوشیده و در راه عظمت این مرز و بوم از ایثار خون خود دریغ نکرده و در هر زمانی با ابراز رشادت و دلیری دشمنان مملکت را به لرزه در آورده اند.

هنگامی که سر دودمان سلسله زند در قلع و قمع یاغیان و دشمنان مملکت دست نیاز به سوی مردم رشید و میهن پرست دراز کرد یکی از بزرگان این قوم به نام رئیس احمد شاه تنگستانی با چهارهزار سوار به سپاه او ملحق شد و او را در تحکیم موقعیت و دفع دشمنان کمک فراوان کرد و از هیچ گونه همکاری با خان زند خودداری ننمود.

از ابتدای جنگ بین الملل اول ، دولت انگلیس  بوشهر را به عنوان یک پایگاه مهم دریایی برگزیده بود و کشتی های جنگی انگلیس که در عرصه خلیج فارس گردش می کردند اغلب در سواحل بوشهر پهلو می گرفتند .پیوستن عثمانی به جنگ بر اهمیت سوق الجیشی بوشهر افزود.

دولت انگلیس برای حفاظت از تاسیسات نفتی خوزستان و پیاده کردن نیرو در خاک بین النهرین بیش از پیش به پایگاههای چون بوشهر احتیاج داشت و از همین رو ، ابتدا نیروی کوچکی در بوشهر مستقر ساخت .

 رئیس علی دلواری کدخدازاده دلوار با همراهی و همکاری زایر خضر خان تنگستانی ، شیخ حسین خان چاه کوتاهی ، خالو حسین بردخونی (دشتی ) و محمد خان غضنفرالسلطنه برازجانی جنبش پر تنشی علیه سپاه متجاوز و اشغالگر انگلیس آغاز کردند . حضور مستقیم روحانیون و مجتهدان معروفی چون شیخ محمد حسین برازجانی و آیت الله العظمی شیخ جعفر محلاتی در قیام و تحریک مردم علیه استعمار توسط وعاظ و روحانیون ، آرمان و ایدئولوژی این حرکت را به روشنی نشان می دهد . افزون بر روحانیون ، رهبران غیر روحانی قیام نیز خود شدیداً مذهبی بوده و ایمان راسخی به آیین اسلام داشتند . آنان نبرد خود را نبردی مقدس می دانستند و کشته شدن در این راه را شهادت و تقرب به خداوند تلقی می کردند .

 

 


لیست برخی مناطق و جاذبه های باستانی، تاریخی، مذهبی و طبیعی شهرستان تنگستان
 
مکان های باستانی و تاریخی:
 
قلعه زایر خضر خان اهرمی (قلعه کلات) {اهرم}
 
خانه رئیس علی دلواری (دلوار)
 
تپه باستانی گل پختی (معروف به تل گلی پختی (اهرم)
 
غار زایر خضر خان {ارتفاعات روستای مخدان خائیز}
 
تپه باستانی گچی نو {اهرم}
 
آسیاب های آبی {خائیز}
 
بقایای قلعه باقر خان تنگستانی {اهرم}
 
بقایای پادگان باستانی در حاشیه رودخانه باهوش
  {اهرم}

قنات های متروک در شمال و جنوب {اهرم} 
قبرستانی باستانی کنار تونل پیامبر اعظم (ص) جاده اهرم- فراشبند
 
آثار راه، چاه و دیوار در ارتفاعات قله دختر {اهرم}
 
سه رشته قنات وآثار حوض و جداول که از آجر و سنگ و گچ ساخته شده {چاه پیر}
 
آسیاب های آبی آبگرم و قوچرک {اهرم}
 
صنایع دستی:
 
سفالگری
 
حصیر بافی و طناب بافی و محصولات نخل
 
صدف سازی
 
لنج سازی
 


مکان های مذهبی (اماکن وبقاع متبرکه):
 
امامزاده برادران شاهزاده ابراهیم و شاهزاده اسماعیل {اهرم}
 
قدمگاه امامزاده سید صالح و امامزاده سید هاشم (اهرم)
 
امامزاده آقا شیر مرد مشهور به امامزاده زکریا (روستای شیر مرد)
 
امامزاده محمد {روستای آباد}
 
امامزاده شاه نعمت الله {روستای آباد}
 
امامزاده محمد ابن احمد ابن موسی میر احمد {روستای میر احمد}
 
امامزاده جعفر {اهرم}
 
امامزاده زیدابن علی {روستای گلنگون}
 
امامزاده زین الشهدا {اهرم}
 
قدمگاه حضرت عباس {گشی خائیز}
 
قدمگاه حضرت عباس {روستای سادنی}
 
امامزاده سید جعفر {بخش دلوار}
 
قدمگاه خواجه خضر (ع) {بین روستای باشی و بندر رستمی}
 
قدمگاه شاه نصرالدین {روستای باشی}
 
امامزاده امیر کبیر (میرخدر) چاه پیر}
 
امامزاده شاه میره ای {اهرم}
 
شاهزاده اسماعیل {روستای اشکالی}
 
قدمگاه امیر المؤمنین (ع) {روستای باغک}
 
قدمگاه امام رضا (ع) {روستای باغک}
 
قدمگاه بی بی صفیه {روستای بنه گز}
 
قدماگه حضرت محمد (ص) {گورک جمال}
 

اکوتوریسم (طبیعی و گردشگری):
 
چشمه آبگرم قوچرک (غوچرک) و چشمه های مجاور (سه حلقه چشمه) {اهرم}
 
چشمه های آبگرم میر احمد (دو حلقه چشمه با درجه حرارت متفاوت) {روستای میر احمد}
 
چشمه های آبگرم اهرم (دو حلقه چشمه با دو درجه متفاوت) {اهرم}
 
چشمه مراد {اهرم}
 
چشمه خواجه خضر {بین روستای باشی و بندر رستمی}
 
منطقه گردشگری ساحلی بخش دلوار و نوار ساحلی
 
کوه بیرمی با جاذبه های متنوع گیاهی و جانوری کم نظیر {منطقه سر سبز خائیز}
 
تونل پیامبر اعظم
 
(ص) و مناظر و چشم اندازهای طبیعی اطراف آن {محور اهرم- فراشبند
 
تونل قدیمی {محور اهرم فراشبند}
 
تفرجگاه سر سبز منطقه خائیز
 
نخلستان های شهر اهرم
 
پارک جنگلی {بنه گز}
 
پارک جنگلی علی آباد {بخش دلوار}
 
جنگل های سدر (کنار) {روستای گلنگون}
 
جنگل های منابع طبیعی و آبخیزداری {شمال اهرم}
 
نخلستان و پارک جنگلی حاشیه امامزاده زین الشهدا {اهرم}
 
سد انحرافی {اهرم}