• موسیقی

موسیقی یا خنیا 

هنری است که از صداها تشکیل شده است. عناصر معممولی موسیقی نواک که لحن و هارمونی را در بر دارد، ریتم و مفاهیم مربوط به آن، شامل ضرب، متر و مفصل بندی، شدت موسیقی و ویژگیهای صوتی رنگ صدا و بافت می باشد.

 واژه موسیقی از واژه‌ای یونانی و برگرفته از واژه (Mousika) μουσική و مشتق از واژه Μοῦσαι می‌باشد. خنیا از ریشه «خونیاک» زبان پهلوی و «هو نواک» اوستایی است که خود آن از دو قسمت تشکیل شده است: «هو» به معنای نیک، زیبا، خوش، برای نمونه در واژه‌های هومن (نیک اندیش)، خسرو (خوب نام)، و «نواک» به معنای نوا. در کل هونواک، خونیاک و خنیا به معنی «نوای خوش» است.

موسیقی را هنر بیان احساسات به وسیله آواها گفته‌اند که مهم‌ترین عوامل آن صدا و ریتم هستند و همچنین دانش ترکیب صداها به گونه‌ای که خوش‌آیند باشد و سبب انبساط و انقلاب روان گردد نیز نامیده می‌شود.

  • موسیقی در ایران

موسیقی در ایران 

 موسیقی در ایران سابقه‌ای دیرینه دارد و به دوران ایران باستان باز می‌گردد. ایران خاستگاه موسیقی ‌هایی غنی و متنوع است و موسیقی سنتی ایران به عنوان یکی از مؤلفه‌های فرهنگ و هنر ایرانی به‌شمار می‌رود. تقریباً تمامی اقوام ایرانی دارای موسیقی محلی خاص خود هستند.

 از قرن چهارم تا نهم هجری قمری، موسیقی ایران وضعیت خوبی داشته است. اغلب دانشمندان و فلاسفه در کتاب‌ها و رسالات خود مبحثی را به موسیقی اختصاص داده‌اند. از آن جمله ابو نصر فارابی، بو علی سینا، صفی الدین ارموی، قطب الدین شیرازی و عبدالقادر مراغی را می‌توان نام برد. در کتاب‌های قدیم موسیقی ایران تا قرن نهم هجری از واژه «مقام»، «پرده» و «شدّ» استفاده کرده‌اند. در موسیقی قدیم ایران برای نام گذاری پرده‌ها یا نغمه‌ها از حروف ابجد استفاده می‌شده و همچنین دوازده مقام اصلی وجود داشته است که عبارتند از: ۱- عشاق ۲- نوا ۳- بوسلیک ۴- راست ۵- حسینی ۶- حجاز ۷- راهوی ۸- زنگوله    ۹- عراق ۱۰- اصفهان ۱۱- زیرافکند ۱۲- بزرگاین دوازده مقام از هفده درجه یا مایه یا تنالیته اجرا می‌شدند. علاوه بر مقام‌های گفته شده، ۲۴ شعبه یا گوشه نیز وجود داشته که عبارتند از: ۱- دوگاه        ۲- سه‌گاه ۳- چهارگاه ۴- پنج‌گاه ۵- عشیرا ۶- نوروز عرب ۷- ماهور ۸- نوروز خارا  ۹- بیاتی ۱۰- حصار ۱۱- نهفت ۱۲- عُزال ۱۳- اوج ۱۴- نیرز (نیریز) ۱۵- مُبَرقع ۱۶- رکب ۱۷- صبا ۱۸- همایون ۱۹- زاول (زابل) ۲۰- اصفهانک ۲۱- بسته‌نگار ۲۲- خوزی ۲۳- نهاوند ۲۴- مُحَیّر.

موسیقی ایران در دوران قبل از اسلام در دوره ساسانیان آهنگ‌ های منسوب به «باربد» شامل «هفت خسروانی»، «سی لحن» و «سیصد و شصت دستان» بوده است که با هفت روز هفته و سی روز ماه و سیصد و شصت روز سال مطابق بوده است. در دربار خسرو پرویز در هر برنامه موسیقی، نظم و ترتیب خاصی برای اجرای آهنگ‌ها وجود داشته است. حکیم نظامی گنجوی در منظومه «خسرو و شیرین» سی لحن باربد را به نظم درآورده است.در دوره بعداز اسلام هم یک برنامه موسیقی «نوبت» نامیده می‌شده که شامل «قول»، «غزل»، «ترانه» و «فروداشت» بوده است. در زمان عبدالقادر مراغی از کلمه «قطعه» استفاده می‌شده که مترادف با کلمه «آهنگ» است.